درگاه دید > کشورها و گروه‌های کشوری > مناطق ژئوپلیتیک > خلیج فارس، منطقه > روابط خارجی > (۹ مدرک)
 
 

انواع مدارک نمایش داده‌شده:

        



منطقه خلیج‌فارس مهم‌ترین قطب تامین نفت دنیا در نیمه دوم قرن بیستم بوده و پیش‌بینی می‌شود که در نیمه‌‌ی اول قرن بیست‌ویکم با کاهش و یا پایان‌پذیری ذخایر نفتی سایر نقاط جهان از جمله آلاسکا و دریای شمال بر موقعیت و جایگاه راهبردی و ژئواکونومیک از این منطقه افزوده شود می‌توان گفت عوامل اساسی که از دیر باز توجه و از کشورهای قدرتمند و استعمارگر جهان را به خلیج‌فارس جلب کرده است، موقعیت سوق‌ الجیشی و اقتصادی آن بوده که موجب شده تا کشورهای اروپایی در جستجوی کسب منافع مادی کلان و نفوذ در سرزمین‌های شرق به این منطقه سرازیر شوند.
این شماره از بولتن خلیج فارس تحولات داخلی و خارجی شش کشور قطر، کویت، اردن، بحرین، عمان و یمن را مورد بررسی قرار می‌دهد. درعین‌حال، استقرار سیستم‌های دفاع موشکی آمریکا در خلیج فارس؛ نشست محرمانه مسئولان امنیتی منطقه و آمریکا در مسقط؛ و قطار کشورهای حاشیه خلیج فارس از کویت تا مسقط نیز در بخش مسائل کلان خلیج فارس مورد توجه قرار می‌گیرند.
این شماره از« بولتن خلیح فارس 2» همچون شماره‌های قبل تحولات کشورهای قطر، کویت، اردن، بحرین، عمان و یمن را در عرصه‌های داخلی و خارجی ازجمله روابط با ایران مورد بررسی قرار داده و در بخشی دیگر نظر به مسائل کلان منطقه خلیج فارس دارد. «ششمین اجلاس امنیتی منامه و پیامدهای آن برای منطقه و ایران» نیز موضوعی است که در بخش تحلیل‌های راهبردی مورد توجه قرار می‌گیرد.
بولتن حاضر تلاش دارد تحولات دو ماه گذشته شش کشور عربی قطر، کویت، اردن، بحرین، عمان و یمن را در عرصه‌های داخلی و خارجی مورد بررسی قرار دهد. همچنین در بخشی نیز به روابط هریک از این کشورها با ایران پرداخته می‌شود. بخشی نیز تحت عنوان «تحولات راهبردی» موضوع دعوت اروپا از کشورهای عربی برای تشکیل مجموعه واکنش سریع در مقابل ایران را مورد توجه قرار می‌دهد.
بولتن حاضر سعی دارد تحولات یک ماه گذشته چهار کشور قطر، کویت، بحرین و عمان در حوزه خلیج فارس را در کنار تحولات دو کشور اردن و یمن در زمینه مسائل داخلی آن‌ها و همچنین روابطشان با ایران مورد بررسی قرار دهد. بخشی نیز تحت عنوان تحلیل‌های راهبردی به موضوع بازتاب انتخابات ایران در کشورهای مذکور، انتخابات پارلمانی در کویت و مناقشه عراق و کویت در مورد غرامات جنگی می‌پردازد.
امنیت همیارانه در غالب نظریات سازه‌انگارانه مطرح است. از دهه ۱۹۹۰ به بعد موضوعات جدیدی در حوزه امنیت منطقه‌ای ارائه شده که با رویکردهای رئالیستی تفاوتی مشهود دارد؛ به طورکلی امنیت همیارانه در قالب نظریاتی مطرح شده است که از یک‌سو بر عقلانیت راهبردی تاکید داشته و از طرف دیگر ضرورت همکاری و مشارکت تمامی کشورهای همجوار در حوزه جغرافیایی خاص را مورد توجه قرار می‌دهد. شاخصهای اصلی امنیت همیارانه را باید در ارتباط با موضوعاتی از جمله همکاری جنبی، حداکثرسازی مشارکت تولید، هنجارهای مشترک و همچنین اعتمادسازی منطقه‌ای دانست. اعتمادسازی می‌تواند ماهیت ساختاری فرهنگی یا هنجاری باشد. تبعا تحقق این امر نیازمند مشارکت و درک متقابل موضوعات امنیتی خلیج فارس بین کشورهای منطقه با قدرتهای مداخله‌گر خواهد بود.
بولتن حاضر که دومین شماره از سری «بولتن خلیج فارس» می‌باشد به بررسی تحولات یک ماه گذشته در کشورهای قطر، بحرین، کویت، عمان، اردن و یمن می‌پردازد. همچنین در بخشی نیز مسائل کلان خلیج فارس مدنظر قرار گرفته و در پایان هم تحلیل راهبردی از تحولات مذکور در متن آورده شده است.
ارزش‌های اقتصادی خلیج‌فارس نه تنها اهمیت ژئوپولیتیکی بالایی برای منطقه به ارمغان آورده است بلکه در شکل‌گیری ژئوپولیتیک جهانی نیز موثر بوده است. دکتر پیروز مجتهدزاده با بیان این مطلب افزود ما علنا مشاهده می‌کنیم در شکل‌گیری ژئوپولیتیک قرن ۲۱ اهمیت خاصی به خلیج‌فارس داده شده است. وی در ادامه این گفت‌وگو با برشمردن اهمیت منابع نفتی خلیج‌فارس علت حضور بیگانگان و به‌خصوص ایالات‌متحده در منطقه را تامین امنیت منابع نفتی و انتقال بی‌دردسر انرژی دانست. مجتهدزاده ضمن اشاره به روابط بین کشورهای منطقه اعم از ایران و کشورهای عربی خلیج‌فارس نقش ایران را در تامین ثبات در منطقه مهم ارزیابی کرد.
با اتمام جنگ سرد، تحولات شدیدی موسوم به «نمایش قدرت» بر سیاست‌های ملی و منطقه‌ای کشورهای جهان سوم و نظام‌های منطقه‌ای اثر شگرفی گذاشت. در این راستا نظام منطقه‌ای خلیج فارس نیز با اینکه تفاوت فاحشی در ارتباطات جهانی - منطقه‌ای آن با سایر کشورها وجود دارد، مانند سایر نظام‌های منطقه‌ای کشورهای جهان سوم تحت تاثیر تحولات جهانی قرار گرفته است. با بررسی عوامل روند اضمحلال منطقه می‌توان دریافت که پس از جنگ سرد نیز ابرقدرت‌ها هنوز دارای منافع استراتژیک در منطقه هستند.

۱