درگاه دید > کشورها و گروه‌های کشوری > آسیا > خاورمیانه > ایران > مرزها > (۷ مدرک)
 
 

انواع مدارک نمایش داده‌شده:

        



مرزهای ایران و جمهوری آذربایجان از ابتدای دهه ۱۳۷۰ که آذربایجان به استقلال دست یافت، همواره ناامنی‌هایی را به خود دیده است. هدف اصلی نویسندگان در این نوشتار، شناخت موانع مدیریت بهینه مرزهای ایران با جمهوری آذربایجان است. نتیجه بررسی‌ها، مجموعه‌ای از عوامل دفاعی - جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی - تاریخی - مذهبی و اجتماعی را به عنوان مهم‌ترین موانع فراروی ایران در راستای مدیریت بهینه مرزهای خود با آذربایجان معرفی کرده است. این نوشتار از نوع کاربردی است که نویسندگان به روش توصیفی - تحلیلی آن را به اجرا درآورده‌اند و پرسشنامه گردآوری شده است.
مرزهای ایران و پاکستان از جمله مرزهایی هستند که همواره مشکلات زیادی را برای مرزبانان، ساکنان مناطق مرزی و مسئولان ایجاد کرده‌اند. از این‌رو، مدیریت بهینه آنها برای به حداقل زساندن تهدیدها و خسارت و استفاده از توان‌های محیطی ضروری به نظر می‌رسد، اما برای رسیدن به این مهم، موانع بسیاری وجود دارد که شناسایی آنها کمک زیادی به مدیریت بهینه مرزها خواهد کرد. نتایج بررسی نشان داده که مجموعه‌ای از عوامل سیاسی، اقتصادی، تاریخی و فرهنگی به همراه ویژگی‌های ساختاری مرز و مناطق مرزی، مهم‌ترین موانع فراروی ایران در راستای مدیریت بهینه مرزهای خود با پاکستان است و توسعه همه‌جانبه مناطق مرزی، تقویت کارایی نیروهای امنیتی و مدیریت ترکیبی و یکپارچه، راهکار فائق آمدن بر این موانع است.
افغانستان از ناحیه ضایعات آبی از طریق مرزهایش سالانه 75 میلیارد دلار متضرر می‌شود. مرزهای بین المللی ایران و افغانستان در بخشی از سیستان، واقع در رود هیرمنداست. این مرز سالهای زیادی است که مورد پذیرش دو همسایه قرار گرفته است؛ اما اختلافات زیادی بر سر چگونگی تقسیم آب هیرمند و دیگر حقوق مربوط به آن وجود دارد. این رودخانه از کوههای بابا در هندوکش سرچشمه گرفته و پس از طی 1100 کیلومتر به دریاچه‌ هامون در سیستان می‌ریزد. این نوشتار به بررسی تاریخی و حقوقی این رودخانه پرداخته است.
موقعیت جغرافیایی ایران به گونه‌ای است که همیشه در دوره‌های گذشته در معرض تهاجم همسایگان خود بوده است. ایران به لحاظ جغرافیایی و ژئوپلتیک همواره نقش مهمی را در منطقه و حتی جهان داشته است. مسلما مرزهای کشور در این راستا اهمیتی دوچندان دارند. در این میان مرزهای شرقی ایران که بسیار طولانی هستند با موضوعاتی از قیبیل مواد مخدر، ژئوپلتیک آب، مسائل قومی و مذهبی و حضور کشورهای بیگانه دست به گریبانند. ایران از سمت شرق با دو کشور افغانستان و پاکستان هم‌مرز است؛ کشورهایی که به دلیل دوره‌های طولانی تنش و بی‌ثباتی، نقش زیادی در ایجاد ناامنی در مناطق همجوار خود از جمله ایران دارند. از این‌رو نوشتار حاضر کوشیده تا ریشه‌های ناامنی در مرزهای شرقی ایران را مورد نقد و بررسی قرار دهد.
پژوهش حاضر به موضوع مهم و مبرمی اختصاص دارد و مولفین آن کوشش کرده‌اند که بر اساس منابع آرشیوها، دیگر منابع مستند و پژوهش‌ها، تاریخ روند شکل‌گیری مرزهای روسیه و اتحاد جماهیر شوروی و کشورهای مشترک المنافع با ایران را تحلیل نمایند. بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و تاسیس کشورهای مستقل در قفقاز و آسیای میانه مرزهایی که در طول تقریباً ۴۰۰ سال روابط روسیه با ایران شکل گرفته است، در حال حاضر توسط جمهوری‌های تازه استقلال یافته نگه‌داری می‌شود.
امنیت مرزی به معنی جلوگیری از هرگونه اعمال خلاف قانون در طول مرزهای یک کشور و قانونی کردن تردد اشخاص و حمل‌ونقل کالا و حیوانات اهلی، با رعایت ضوابط قانونی و از راه دروازه‌های مجاز مرزی است. زمینه و عوامل مختلفی از جمله ویژگی‌های طبیعی (توپوگرافی، اقلیم)، انسانی (بافت قومی و مذهبی مرزنشینان)، سیاسی (سطح و نوع روابط سیاسی دو کشور)، اقتصادی (وضعیت اقتصادی، رفاهی)، اجتماعی (سطح سواد، آگاهی و فرهنگ مرزنشینان) و غیره در بهبود و تضعیف امنیت مرز موثرند. این نوشتار برآن است تا مهم‌ترین عواملی را که در تضعیف نقش امنیتی مرز و نفوذپذیری آن دخالت داشته با توجه به نمونه مورد مطالعه مرز شرقی (استان‌های خراسان با افغانستان) مورد شناسایی، بررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار دهد..
بررسی وضعیت طبیعی، سیاسی، اجتماعی و امنیتی دو سوی مرزهای ایران با کشورهای ترکمنستان، ارمنستان، افغانستان و ترکیه و همچنین پژوهشی در خصوص موارد آسیب‌پذیری و فرصت‌های متاثر از فعالیت‌های مرزی، از جمله مطالبی است که در جلد نخست این کتاب مورد اشاره قرار گرفته است.

۱