درگاه دید > کشورها و گروه‌های کشوری > آسیا > خاورمیانه > ایران > روابط خارجی > شورای همکاری خلیج‌فارس > (۱۸ مدرک)
 
 

انواع مدارک نمایش داده‌شده:

        



۱. Iran and the GCC; Unnecessary Insecurity ، مرداد ۱۳۹۴
ایران و شورای همکاری خلیج فارس؛ عدم امنیت غیرضروری
اندیشکدۀ انگلیسی چتم هاوس در گزارشی راهبردی به قلم جین کینین مونت، پژوهشگر ارشد و همچنین معاون برنامۀ خاورمیانه و آفریقای شمالی در این اندیشکده، به اختلافات منطقه‌ای میان ایران و کشورهای عربی حاشیۀ خلیج فارس پرداخته است و احتمال تشدید یا کاهش این اختلاف‌ها پس از توافق احتمالی بین‌المللی بر سر برنامۀ هسته‌ای ایران را مورد بررسی قرار داده و نگرانی کشورهای عربی از امنیت خود را عاملی مؤثر در تشدید اختلافات پس از توافق هسته‌ای دانسته است.
روابط پرتنش ايالات متحده و ايران و تهديد به بستن تنگة هرمز، یکی از نمادهای مبارزه و چالش کشورهای حوزه خلیج فارس است. در اين راستا آمريكا و هم‌پيمانان عربش، انديشة چندگانه كردن مجاري صدور نفت از خليج فارس به نقاط مختلف جهان را در دستوركار خود قرار داده‌اند كه اين موضوع مورد بحث نوشتار حاضر است. فرضیه نوشتار این است كه تنش موجود بين غرب و ايران از يك‌سو و بين كشورهاي حاشية خليج فارس و ايران از سوي ديگر، به همراه مواضع ايران مبني‌بر بستن تنگة هرمز در شرايطي خاص، موجب خواهد شد كه هزينه‌هاي طرح‌هاي جايگزين آبراه تنگه هرمز براي كشورهاي صادركننده نفت در اين حوزه توجيه‌پذير شود كه پيامد آن كاهش اهميت تنگة هرمز است و در اين‌باره، از مزيت اهرم استراتژيك ايران كاسته خواهد شد.
نویسنده بر این باور است که روابط جمهوری اسلامی ایران و کشورهای خلیج فارس پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا امروز، با فراز و فرودهایی همراه بوده است. رفتارشناسی شورای همکاری خلیج فارس که در آن عربستان سعودی محور تقابل و رقابت با جمهوری اسلامی ایران به‌شمار می‌رود، نشان می‌دهد از نظر این شورا، توافق هسته‌ای جمهوری اسلامی با گروه 1+5 و تنش‌‌زدایی از روابط ایران و غرب، به‌ویژه آمریکا و نیز لغو تحریم‌ها، می‌تواند برای جمهوری اسلامی ایران فرصت‌ساز باشد و منافع این کشورها را با تهدید روبه‌رو کند.
۴. Körfez ve iran: Yeni gerçekler, yeni stratejiler ، بهمن ۱۳۹۲
کشورهای حاشیه خلیج فارس و ایران، واقعیت‌های جدید و استراتژی‌های جدید
به باور نویسنده، خروج نیروهای آمریکایی از عراق، موازنه قوا در منطقه را به نفع ایران و به ضرر کشورهای حاشیه خلیج فارس تغییر داد و اکنون نزدیکی ایران و غرب نیز این تغییر موازنه را تشدید می‌کند و این امر کشورهای حاشیه خلیج فارس را نگران ساخته است. به باور وی، این کشورها که مواضع یکسانی نیز ندارند، شورای همکاری خلیج فارس را در شکل فعلی برای رفع نیازهای خود به‌ویژه در مسائل امنیتی ناکافی می‌دانند، درصدد تشکیل ساختاری منطقه‌ای برای امنیت دسته جمعی خود باشند که این امر ممکن است ازسوی برخی از این کشورها که از قدرت منطقه‌ای ایران نگرانند، با جدیت دنبال شود و این کشورها برای مقابله با تهدید متشرک، اختلافات و تفاوت دیدگاه‌های خود را کنار بگذارند.
پرسش اصلی نوشتار حاضر این است که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تاکنون چه سیاست‌ها و اقداماتی در مواجهه با برنامه هسته‌ای ایران در پیش گرفته‌اند؟ فرضیه‌ای که در این زمینه مورد بررسی و آزمون قرار گرفته، عبارت است از آنکه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به شکل مشترک در پی متوقف نمودن برنامه هسته‌ای ایران بوده‌اند. همچنین سیاست این کشورها در مقابل ایران به شدت تحت تاثیر سیاست هسته‌ای آمریکا در منطقه و به‌طور خاص، سیاست آمریکا درقبال ایران بوده است. هدف اصلی این نوشتار ارزیابی این سیاست‌ها و اقدامات صورت گرفته مشترک و ملی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس علیه برنامه هسته‌ای ایران است.
این نوشتار ابعاد نظری واگرایی در روابط خارجی بین ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بدون تأکید بر دوره خاصی را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. سؤال اصلی نوشتار این است که چرا علی‌رغم زمینه‌های زیادی که برای همگرایی بین ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس وجود دارد، روابط خارجی این کشورها با ایران بیشتر به سمت واگرایی حرکت کرده است؟ در پایان نیز در قالب نتیجه‌گیری عنوان شده که به‌خاطر تأثیر این متغیرها، رسیدن به همگرایی و ایجاد جامعه امن و منطقه‌گرایی بین ایران و این کشورها بسیار دشوار و مشکل است. سپس راهکارهای گذر از وضعیت آنارشی و بی‌اتحادی و رسیدن به هویت مشترک و جمعی و در نهایت همکاری و تعامل مطرح شده است.
حوزه ژئوپلیتیک خلیج فارس، متشکل از کشورهایی است که به علت ویژگی‌های ساختاری و کارکردی دارای زمینه‌های بیشماری از همگرایی و واگرایی هستند. این نوشتار با استفاده از روش میدانی، در صدد شناخت عوامل همگرایی بین ایران و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (۶ کشور) بوده است. یافته‌های پژوهش در چهار متغیر قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان داده که در عمده‌ترین مولفه‌ها در بخش قوت‌ها، مولفه‌های سیاسی ـ دیپلماتیک، در بخش ضعف‌ها، مولفه‌های اجتماعی ـ فرهنگی، در بخش فرصت‌ها، مولفه‌های سیاسی ـ دیپلماتیک، در بخش تهدیدها، مولفه‌های نظامی ـ امنیتی بوده‌اند. بنابراین ضروری است که برنامه‌ریزان مسائل سیاسی و راهبردی، این عوامل و مولفه‌ها را مورد توجه اساسی قرار دهند.
اين واقعيت كه آقاي احمدي‏نژاد به نخستين رئيس جمهور ايران بدل شد كه در نشست سران شوراي همكاري خليج فارس شركت و از امارات متحده عربي بازديد كرد، نشان مي‏دهد كه برخي از برداشتهاي اوليه در واقع سوءبرداشت بودند و پيوندهاي ايران و شوراي همكاري آن قدر ژرف است كه با تغيير حكومت‌ها دچار خدشه نمي‏شود. هر دو طرف براي امن و باثبات نگه داشتن منطقه تا سر حد امكان به يكديگر نياز دارند.
روابط جمهوری اسلامی ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در یک‌سال گذشته فرازونشیب‌های زیادی داشته است. این روابط طیفی از تعارض‌ها و نزدیکی‌ها بوده است. در یک‌سر این طیف روابط دوستانه و سازنده ایران با برخی از این کشورها قرار داشته و در سر دیگر طیف نیز روابط خصمانه با برخی دیگر از کشورها بوده است. در میان این دو سر طیف نیز روابطی توام با دوستی و انتقاد را می‌توان مشاهده کرد. این نوشتار به بررسی روابط ایران و امارات عربی متحده، روابط ایران و بحرین، روابط ایران و عربستان، روابط ایران و عمان، روابط ایران و قطر، روابط ایران و کویت و روابط ایران و یمن در یک سال گذشته پرداخته است.
به رغم پیش‌بینی‌های برخی محافل سیاسی مبنی بر بروز تنش میان ایران و کشورهای عربی خلیج فارس در پی تغییر دولت در ایران، تلاش ایران برای گسترش روابط همچنان ادامه یافت. نوشتار حاضر با بررسی پیشینه مناسبات دوسوی خلیج فارس، این فرضیه را به آزمون گذاشته که نیاز دو طرف به حفظ روابط و نیز برخی ابتکارات آقای احمدی‌نژاد موجب شد سطح کلی مناسبات همچنان حفظ شود؛ اگرچه معمولا گفته می‌شود برنامه هسته‌ای ایران و اختلاف بر سر جزایر سه‌گانه در سال‌های اخیر ابهاماتی را بر سر راه گسترش روابط پدید آورده است. با توجه به آن‌که امنیت خلیج فارس تابعی از روابط ایران و کشورهای عربی منطقه است، هر دو طرف برای امن نگه داشتن آن به یکدیگر نیاز دارند. در عین آن که کاهش تنش میان ایران و آمریکا چندان مطلوب دولت های عربی نیست.

۱ | ۲ |