درگاه دید > کشورها و گروه‌های کشوری > مناطق ژئوپلیتیک > خلیج فارس، منطقه > تاریخ > (۱۱ مدرک)
 
 

انواع مدارک نمایش داده‌شده:

        



منطقه خلیج‌فارس مهم‌ترین قطب تامین نفت دنیا در نیمه دوم قرن بیستم بوده و پیش‌بینی می‌شود که در نیمه‌‌ی اول قرن بیست‌ویکم با کاهش و یا پایان‌پذیری ذخایر نفتی سایر نقاط جهان از جمله آلاسکا و دریای شمال بر موقعیت و جایگاه راهبردی و ژئواکونومیک از این منطقه افزوده شود می‌توان گفت عوامل اساسی که از دیر باز توجه و از کشورهای قدرتمند و استعمارگر جهان را به خلیج‌فارس جلب کرده است، موقعیت سوق‌ الجیشی و اقتصادی آن بوده که موجب شده تا کشورهای اروپایی در جستجوی کسب منافع مادی کلان و نفوذ در سرزمین‌های شرق به این منطقه سرازیر شوند.
آقای خسرو معتضد، در مصاحبه با روزنامه همشهری، به ارزیابی اسناد تاریخی حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه پرداخته است. وی گفت: ما اسناد مکتوبی داریم از زمان مظفرالدین‌شاه و حتی پیش از آن، که این جزایر را متعلق به ایران می‌داند. ریشه ادعای امارات در زمان مظفرالدین‌شاه، دوری جزایر مذکور از حکومت مرکزی ایران و نداشتن نیروی دریایی متمرکز و قوی در آن زمان بوده است.
پس از اقدام جنجالی و خلاف عرف بین‌المللی گوگل و جابجایی نام خلیج عربی با خلیج فارس در نقشه‌های سایت گوگل ارث، خود موج اقدامات جدیدی ازسوی کشورهای عربی آغاز شده است. ازجمله تکرار و تأیید ادعاهای امارات در بیانیه پایانی بیستمین نشست سران اتحادیه عرب (۱0 و ۱۱ فروردین ۱۳87، دمشق)، ارسال مصوبات نشست ۱۲9 شورای وزیران اتحادیه عرب در ریاض به دبیرکل سازمان ملل دراین‌زمینه و شاید مهم‌تر از همه، ارسال نامه سران اتحادیه عرب به شورای امنیت که تاکنون سابقه نداشته است. با این توضیح، مقاله حاضر به بررسی ادعاها و تاریخچه این جزایر می‌پردازد.
نوشتار حاضر بخش دوم مقاله‌ای است که به ارزیابی اسناد تاریخی حاکمیت ایران بر خلیج‌فارس پرداخته است. نویسنده با واکاوی در تاریخ و اسناد به این نتیجه رسیده که پیشینه تاریخی کشمکش‌های منطقه خلیج فارس از زمانرباستان تا پایان دوره نادرشاه افشار (116-1148) بیانگر هویت تاریخی این منطقه و اقوامی است که پیرامون این دریا زیسته‌اند و آثار تمدن و مدنیت و میراثی مشترک را پی ریخته‌اند. با نگاه به این حوادث، درمی‌یابیم که ایرانیان همواره حقانیت خود را در حاکمیت این نعمت طبیعی به اثبات رسانده‌اند.
کشف اسناد و مدارک تاریخی مربوط به اثبات حاکمیت ایران بر خلیج‌فارس، از آن جهت خوشایند است که پاسخی راهگشا برای مجادلات برخی محافل عربی درخصوص نام و هویت خلیج‌فارس است. در نوشتار حاضر با تکیه بر همین اسناد، تاریخ خلیج فارس مرور شده است. به پیوست مقاله نیز نقشه‌ای از خلیج‌فارس که در آغاز پادشاهی مظفرالدین‌شاه ترسیم شده، ضمیمه شده است. از ویژگی‌های این نقشه تاریخی، اشاره به مستندات آن در شرح نقشه است.
سرچارلز بلگریو، کارگزار انگلستان در خلیج‌فارس در فاصله سال‌‌های 1926-1957، نخستین کسی بود که در کتاب خود، آشکارا واژه خلیج‌ عربی را به جای نام درست و اصیل خلیج‌فارس استفاده کرد. پیش از این استفاده از این واژه نادرست هرگز در نوشته‌های معتبر به چشم نمی‌خورد، مگر در موارد اندکی که تاریخ و جغرافی‌نگاران از دریای سرخ به نام خلیج عربی یاد کرده‌اند. نوشتار حاضر با تکیه بر اسناد تاریخی به اثبات حاکمیت ایران بر خلیج‌فارس و جزایر سه‌گانه پرداخته است.
در کتاب حاضر ارائه شناسه‌هایی از موقعیت جغرافیایی، آب و هوا، جزایر و تاریخ سیاسی منطقه خلیج‌فارس و گزینه‌هایی چون موقعیت ژئوپولیتیک، ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک آن پرداخته شده است. به خصوص به حضور دولت‌های فرامنطقه‌ای در این منطقه و سیاست‌ها و اهداف این قدرت‌ها توجه بیشتری مبذول شده است. اختلافات ارضی و مرزی و ریشه‌یابی آنها و عوامل همگرایی و واگرایی همراه با اقدامات حفظ امنیت در منطقه، همچنین تحولات دهه‌ آخر قرن بیستم و سال‌های اولیه قرن بیست و یکم و نقش دولت‌های منطقه و فرامنطقه‌ای در خلیج‌فارس ازجمله موارد دیگر مورد بحث این کتاب می‌باشد.
اهمیت خلیج فارش به عنوان یکی از نقاط استثنایی کره زمین از ابعاد گوناگون بر کسی پوشیده نیست. چنانکه در این مقاله خواهد خواهد آمد، بسیار جالب توجه است که ایرانیان از دوران باستان به اهمیت خلیج فارس و جزایر آن آگاه بوده و حتی می‌دانسته‌اند که دریای پارس یک خلیج است. این مقاله بطور اخص اوضاع و شرایط سده هفتم هجری را مورد ملاحظه قرار می‌رهد.نخست ارتباط دریایی خلیج فارس در این سده از نظر می‌گذرد و سپس شرح داستان سفر سعدی شیرازی به کیش و حضور وی در سرای نجم الدین شیرازی به عنوان سندی از پیشینه بازرگانی بین‌المللی کیش در سده هفتم ارایه می‌شود.
تاریخ خلیج فارس نشان می‌دهد که این دریا از ابتدا به ایران تعلق داشته و به همین نام نامیده می‌شده است. اولین مدرک تاریخی در مورد این منطقه کتیبه‌ای است که در آن داریوش کبیر از خلیج فارس با عنوان «دریایی که از پارس می‌آید» نام برده است؛ از این رو داریوش هخامنشی را می‌توان نخستین پادشاهی دانست که نام دریای پارس یا خلیج فارس را به این دریا داده است و بجز او، یونانی‌ها نیز نخستین کسانی بودند که این خلیج را «پرسیکوس سینوس» که همان خلیج فارس است، نامیده‌اند. لذا مقاله حاضر در پی عمل موسسه آمریکایی نشنال جئوگرافی که در اطلس هشتم خود نام دوم این خلیج را خلیج عربی نهاده است، به مستند نمودن نام این دریا و شرح عملکرد موسسه مذکور می‌پردازد.
مسئله دفاع از نام خلیج‌فارس در حال حاضر یکی از مسائل بسیار مهم و در عین حال حساس کشور است که باید به آن توجه خاص صورت گیرد. وظیفه دفاع از نام خلیج‌فارس در درجه اول متوجه ایرانیان و در درجه دوم متوجه کشورهایی مانند افغانستان، تاجیکستان، جمهوری آذربایجان، هند، پاکستان، ارمنستان، ترکمنستان و ازبکستان است که مشترکات فراوان زبانی و فرهنگی با ایران دارند.

۱ | ۲ |