درگاه دید > کشورها و گروه‌های کشوری > آسیا > خاورمیانه > ایران > اختلاف مرزی با امارات متحده عربی > (۱۶ مدرک)
 
 

انواع مدارک نمایش داده‌شده:

        



اختلاف سرزمینی ایران و امارات عربی متحده بر سر جزایر ایرانی خلیج‌فارس با گذشت نزدیک به ۳۵ سال از توافق دو کشور در چارچوب موافقتنامه ۱۹۷۱، همچنان به عنوان یکی از موانع اصلی در بهبود روابط ایرانی ـ عربی مطرح می‌باشد. پژوهش و تحقیق حاضر در نظر دارد با بررسی مفهوم اختلافات سرزمینی و اهمیت آنها در شکل‌دهی به نوع روابط میان دولت‌ها و نیز علل شکل‌گیری چنین اختلافاتی، به بررسی این دسته از اختلافات در دیوان بین‌المللی دادگستری بپردازد و به استخراج مهم‌ترین نکات و مستندات دیوان در رسیدگی به اینگونه اختلافات اقدام نماید. از سوی دیگر تلاش شده است ضمن بررسی محورهای مورد ادعای دولت امارات در خصوص حاکمیت بر جزایر، به آسیب‌شناسی استدلالات ایران نیز توجه گردد.
با نگاهی به نقشه خلیج‌فارس و درک موقعیت سوق‌الجیشی امارات، می‌توان هدف از طرح ادعاهای امارات متحده عربی را نسبت به جزایر ایرانی تنب و ابوموسی چنین دانست که بر طبق عملکرد امپراتوری بریتانیا، این جزایر از دسترس ایران دور بمانند. لازم به ذکر است که ماهیت چنین ادعاهایی مسلما سیاسی است؛ هرچند که ادله سست و بی‌بنیانی هم بر آن افزوده شود. اگرچه می‌توان ادعاهای اخیر امارات نسبت به جزایر ایرانی را یک باج‌خواهی تلقی نمود، اما پاسخگویی و طرح جنبه‌های تاریخی و حقوقی حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه ضرورتی تام دارد که نوشتار حاضر به این امر می‌پردازد.
بیست و پنجمین نشست کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در بحرین هنگامی برگزار شد که امیر عبدالله، ولیعهد سعودی از سفر به بحرین خودداری کرد. اختلاف بین بحرین و عربستان سعودی، که در واقع پدرخوانده بحرین است، در زمینه قرارداد اقتصادی که به تازگی دو کشور توافق کرده‌اند، به وجود آمده است. علاوه بر این، ابعاد دموکراتیزه کردن نظام‌ها در کشورهای عرب منطقه نیز مورد اختلاف بوده است. عمده‌ترین مسائلی که در این نشست اهمیت داشت، امضای قرارداد تجاری بین بحرین و آمریکا، طرح خاورمیانه بزرگ آمریکا، مبارزه با تروریسم و طرح دوباره ادعاهای واهی مالکیت امارات بر جزایر سه‌گانه ایرانی بود.
شورای همکاری خلیج‌فارس که همواره از حامیان امارات محسوب می‌شده و از سال ۱۹۹۲ تاکنون پی‌درپی ایران را محکوم کرده است، در پایان نودویکمین نشست خود در جده با صدور بیانیه‌ای ایران را اشغالگر نامید. با این حال، دولت امارات در وضعیتی نیست که بتواند اقدامات عملی در راستای این اعلامیه انجام دهد، چراکه دولت ایران ابزارهای اقتصادی و نظامی قدرتمندی دارد که می‌تواند دولت امارات را وادار به پذیرش دیدگاه‌های خود بنماید و نیز ایران توانایی تشدید اختلافات داخلی امارات را به‌طور بالقوه دارد و وقوع چنین امری می‌تواند آینده تیره‌وتاری برای امارات ترسیم کند.
حاکمیت بر سه جزیره ایرانی تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی مسئله‌ای است که هر چند عده‌ای فکر می‌کنند مسکوت مانده، ولی طرف اماراتی به شدت آن را دنبال می‌کند و در پی دستیابی به آن است. اخیراً اختلافات بیشتر شده به طوری که امارات که قبلا ادعای حاکمیت بر ابوموسی را داشت، امروز خواهان هر سه جزیره است و برای دستیابی به خواسته خود از حربه‌های مختلف استفاده می‌کند که آخرین آنها نیز متوسل شدن به اتحادیه اروپا است. ایران سال‌ها در قبال این مسئله سکوت کرده تا اینکه در زمان ریاست‌جمهوری آقای سید محمد خاتمی سیاست گفتگو جای سکوت را گرفت. در حال حاضر این نگرانی وجود دارد که ایران نتواند حاکمیت خود را ثابت کند، برای پیشگیری از چنین امری باید مسائل با مردم مطرح شود تا آنها خود را برای مقابله با توطئه‌ها آماده کنند.
اقدام اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس در صدور بیانیه مشترک ۲۸ اردیبهشت ۸۳ در خصوص جزایر سه گانه ایرانی حاکی از عدم بیطرفی اتحادیه اروپا در این زمینه است. این امر ناشی از منفعت طلبی اقتصادی اتحادیه و بمباران تبلیغاتی آمریکا علیه ایران است که می‌تواند روابط ایران و این اتحادیه را تحت تاثیر قرار دهد. با توجه به وجود زمینه های نژاد پرستانه در بین برخی مقامات شورا و با توجه به پیشینه‌های سیاسی و تاریخی مساله جزایر که مالکیت ایران را به اثبات می رساند از مقامات اتحادیه اروپا انتظار می رود با مطالعه و ظرافت بیشتری نسبت به این موضوع اظهار نظر نمایند و از دخالت در امور سرزمینی ایران و رسمیت دادن به موضوعی که بارها در مجامع بین المللی به سود ایران مختومه شده است خودداری نمایند.
همزمان با اوج‌گیری روابط اقتصادی ایران و امارات عربی متحده دو طرف حمایت‌های داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی را برای اثبات ادعاهای خود درباره جزایر ابوموسی فراموش نمی‌کنند. شیخ زاید بن سلطان آل نهیان در صدد است به نوعی مسئله ابوموسی را با ایران حل و فصل و یاحداقل مدیریت نماید. ایران و امارات رسمی و غیر رسمی سعی کرده‌اند تا موضع خود را در مورد جزیره ابو موسی به کرسی بنشانند و به‌طور طبیعی هر یک از دو کشور سعی کرده‌اند تا ابزارها و مکانیسم‌های خود را در این معادله تقویت کنند. تجارب دو دهه اخیر نشان می‌دهد که بهترین راه‌حل برای این معضل مذاکرات دوجانبه بر اساس معاهده ۱۹۷۱ و تلاش برای اعاده وضعیت ماقبل ۱۹۹۲ است.
۸. ادعای بی‌پایه ، خرداد ۱۳۸۳
جزایر سه گانه ایرانی مناطقی هستند که از سال‌ها پیش در مورد حاکمیت آنها اختلاف‌نظر وجود دارد. انگلیس در طول تاریخ بارها در این زمینه دخالت کرده تا جایی که حتی پیشنهاد داد هفت کشور همسایه این جزایر اتحادیه امارات متحده عربی را تشکیل دهند که این امر از طرف عراق، ایران و عربستان مورد مخالفت قرار گرفت. بالاخره این جزایر به ایران پس داده شد و ادعای امارت نسبت به آن غیر‌قانونی اعلام شد. ایران در مقابل جنگ تبلیغاتی امارات متحده عربی سکوت کرده که البته این بهترین پاسخ در این زمینه است. امارات متحده تا کنون هزینه‌های زیادی را صرف اشغال این جزایر و تغییر نام خلیج‌فارس نموده ولی در این راه موفق نشده است.
با حمایت شورای همکاری خلیج فارس از ادعای امارات در مورد جزایر ایرانی واقع در خلیج فارس و توصیه برخی مقامات اروپایی به امارات و ایران جهت حل یا ارسال پرونده به دادگاه بین‌المللی لاهه، جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که دخالت هر کشور یا سازمان خارجی را در مسئله جزایر مورد بحث، غیر قابل قبول می‌داند؛ چرا که جزایر سه‌گانه تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی از جزایر جدایی‌ناپذیر ایران هستند. در مقاله حاضر به سوابق شورای همکاری خلیج‌ فارس و اشتباهاتی که این شورا در سال‌های جنگ عراق علیه ایران مرتکب شده است، اشاره می‌شود و آینده فعالیت‌های این شورا مورد پرسش قرار می‌گیرد.
۱۰. اجلاس سران عرب در تونس ، خرداد ۱۳۸۳
اجلاس سران عرب در حالی برگزار شد که ناظران سیاسی از قبل پیش‌بینی عدم تحرک این نشست را کرده بودند. عدم شرکت سران برخی کشورهای عربی و اختلافات درونی این اتحادیه نشان داد که اعضای آن هنوز برای دستیابی به انسجام درونی به‌ِعنوان یک سازمان سیاسی منطقه‌ای راه طولانی را در پیش دارند. این نشت هم با صدور یک بیانیه به کار خود پایان داد و بار دیگر در یکی از بندهای آن ادعای امارات راجع به جزایر سه‌گا نه تکرار شد. ادعایی که ترجیع بند هر نشست مربوط به کشورهای عربی شده است. به هرصورت آنچه در پی می آید خلاصه‌ای است از چگونگی برگزاری این نشست در تونس.

۱ | ۲ |