درگاه دید > کشورها و گروه‌های کشوری > آسیا > خاورمیانه > ایران > روابط خارجی > تایلند > (۵ مدرک)
 
 

انواع مدارک نمایش داده‌شده:

        



پیشینه حضور ایرانیان در تایلند به سده ۱۶ میلادی برمی‌گردد. برخی از ایرانیان ماندگار در سیام همچون شیخ احمد قمی و آقامحمد استرآبادی به تدریج با نشان دادن لیاقت خود به مقام‌های بالای دولتی و حکومتی در تایلند رسیدند. نخستین سفیر پادشاه تایلند که به دربار شاه سلیمان صفوی وارد شد، یک ایرانی‌تبار به نام حاج‌سلیم مازندرانی بود. شاه سلیمان نیز محمد حسین بیک را همراه هیاتی سیاسی به تایلند فرستاد. در این زمان، یک یونانی‌تبار به نام فالکون که به منصبی بالا در دربار سیام رسیده بود، کوشید از نفوذ ایرانیان در دربار سیام بکاهد. وی در این راه موفق شد و توانست آقامحمد استرآبادی را از دربار شاه نارای اخراج کند، حاج‌سلیم مازندارنی را متهم به خیانت به شاه سیام کند و به دوران خوب ایرانیان در تایلند پایان دهد.
حضور ایرانیان در آیوتایا موجب برقراری روابط فرهنگی میان آنان و مردم سیام (تایلند) شد. از آغاز سده ۱۶م. حضور ایرانیان در آیوتایا بیشتر انگیزه‌های تجاری داشت؛ اما در سده ۱۷ با افزایش شمار ایرانیان شهر نو یا شهر ناو، قدرت سیاسی و اقتصادی آنها نیز به اوج رسید. ایرانیان آیوتایا از قشرهای گوناگونی چون: سپاهی، مقام دینی، پزشک، تاجر و درباری بودند و شاهان سیام نیز رابطه خوبی با آنها داشتند. با مرگ نخبگان ایرانی مانند شیخ احمد قمی، آقا محمد استرآبادی و حاجی سلیم مازندرانی نفوذ ایرانیان در دربار بسیار کاهش یافت. پس از حمله برمه‌ای‌ها به آیوتایا در سال ۱۷۶۷ محله‌های ایرانی‌نشین شهر ویران شد. پس از آن، از میان ایرانیانی که به اطراف بانکوک مهاجرت کرده بودند، تنها عده‌ای از شیعیان به آیوتایا بازگشتند.
گفته می‌شود که آیوتایا، پایتخت سیام (تایلند)، به شهر نو یا شهر ناو معروف است. گستردگی کاربرد این واژه نشانگر نفوذ فارسی‌زبانان این کشور است. شاهدی دیگر بر این امر، حضور حمزه فنصوری، یکی از شاعران نامدار مالایی، در نیمه دوم سده شانزدهم در سیام می‌باشد. ایرانیان بسیاری در این سده از ایران صفوی با انگیزه‌های تجاری راهی این کشور شدند. آقا محمد استرآبادی یکی از ایرانیانی است که در دربار شاه نارای به قدرت رسید. کتاب سفینه سلیمانی تنها منبع شناخته شده فارسی درباره این روابط دوجانبه است. مقاله حاضر این اثر را به اختصار معرفی کرده و به بررسی وضعیت بازماندگان شیخ احمد قمی در تایلند تا عصر حاضر پرداخته است.
هدف این مقاله، تحلیل مناسبات ایران و سیام در دوره حکومت شاه سلیمان اول صفوی، از دید سیاسی، در سه سطح بین‌المللی، ملی و دربارها و نیز از دیدگاه اجتماعی و اقتصادی، با توجه به نقش و تأثیر دیاسپورای ایرانیان مقیم سیام در مناسبات دو کشور است. نویسنده با به‌کارگیری روش تحلیل و تبیین تاریخی و با استناد به منابع تاریخی، به این نتیجه رسیده که کوشش‌های درخشان عده‌ای از ایرانیان در دربار و جامعه تایلند در دوره صفوی، برقراری روابط میان دو کشور را موجب شد و ایرانیان، اقلیت پرقدرت و ثروتمندی را در جامعه و دربار سیام تشکیل دادند، اما عواملی چون بی‌لیاقتی و کینه‌توزی عده‌ای دیگر از ایرانیان مقیم تایلند، موضع انفعالی شاه سلیمان صفوی و... سبب شد روابط به تدریج کمتر شده و روزگار طلایی ایرانیان به پایان برسد.
پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و برقراری روابط سیاسی ایران با تایلند، دکتر علی‌اصغر حکمت به‌عنوان نخستین سفیر اکردیته ایران در بانکوک تعیین شد. سفرنامه وی به نام سفینه سلیمانی، نخستین وسیله معرفی تایلند یا سیام در ایران پنجاه سال اخیر به‌شمار می‌آید. حکمت در مدت کوتاه ماموریت خود در تایلند، شرحی در مورد برمه نوشت و گزارش علمی مفصلی درباره تایلند تهیه کرد که عمده آن با نام «مملکت تایلند» در فروردین ۱۳۳۶ در نشریه وزارت امور خارجه به چاپ رسید. این نوشته اولین شرح علمی و مستند در دوران نوین است که در آن به‌ جای «سیام» از کلمه «تایلند» استفاده شده است.

۱